Gdy masa jest już gotowa, a forma czeka, najłatwiej zepsuć bezspodowy wypiek przez zbyt mokre tofu albo wyjęcie go z piekarnika w złym momencie. Sernik wiedeński w roślinnej wersji zwykle opiera się na tofu, kaszy jaglanej i skrobi, choć proporcje trzeba dopasować do rodzaju tofu oraz średnicy formy. To właśnie te dwa szczegóły decydują, czy po wystudzeniu ciasto będzie kremowe, czy raczej ciężkie i wilgotne w środku.

Bez spodu, bez nabiału i bez zgadywania z konsystencją
- Bez spodu pozostaje najważniejszą cechą wiedeńskiej wersji.
- Forma 21 cm pasuje do podanych proporcji, a przy 26 cm potrzeba około 53% więcej masy.
- Tofu po odsączeniu powinno ważyć około 360 g i nie może oddawać dużej ilości wody.
- Lekko drżący środek po pieczeniu jest prawidłowy, bo masa tężeje podczas studzenia.
- Najlepszy smak pojawia się po kilku godzinach chłodzenia, najlepiej po nocy w lodówce.
Roślinna wersja zachowuje najważniejszą cechę klasyka
W tradycyjnych recepturach ten wypiek powstaje z tłustego twarogu, masła, jajek i cukru, a charakterystyczny jest brak kruchego spodu. Dzień Dobry TVN podaje klasyczne proporcje obejmujące między innymi 1 kg twarogu, 10 jajek i formę o średnicy 26 cm.
W wersji roślinnej funkcję zwartej masy przejmuje połączenie tofu, ugotowanej kaszy jaglanej i skrobi ziemniaczanej. Podobny kierunek wykorzystuje przepis opublikowany przez koło naukowe Wydziału Biotechnologii i Nauk o Żywności UPWr, gdzie bazą są tofu, kasza gotowana na mleku roślinnym, olej, cytryna i mąka ziemniaczana. Materiał UPWr potwierdza też, że roślinny wariant można piec bez spodu w tortownicy o średnicy 21 cm.
Uważam, że lepiej zachować tę prostą, bezspodową formę niż dodawać herbatniki tylko po to, żeby masa wydawała się bardziej stabilna. Spód zmieniłby proporcje miękkiego nadzienia do chrupiącego elementu i przesunąłby ten deser w stronę sernika na zimno albo nowojorskiego.
Proporcje na formę 21 cm dają kremowy środek bez zakalca
Składniki
- 360 g naturalnego tofu po odsączeniu,
- 90 g suchej kaszy jaglanej,
- 320 ml niesłodzonego mleka roślinnego, najlepiej sojowego lub owsianego,
- 120 g cukru,
- 70 ml oleju o neutralnym smaku,
- 25 g skrobi ziemniaczanej,
- 60 ml soku z cytryny,
- skórka otarta z 1 cytryny albo pomarańczy,
- 2 łyżeczki ekstraktu waniliowego,
- szczypta soli,
- 80 g rodzynek, opcjonalnie.
Do polewy przydadzą się 80 g gorzkiej czekolady i 40 ml mleka roślinnego. Jeśli wybierasz czekoladę dla osoby na diecie wegańskiej, sprawdź skład, ponieważ niektóre tabliczki zawierają mleko w proszku albo tłuszcz mleczny.
Przygotowanie
- Kaszę jaglaną przepłucz gorącą, a potem zimną wodą. Przełóż ją do garnka, zalej mlekiem roślinnym i gotuj pod przykryciem, aż ziarna całkowicie zmiękną i wchłoną większość płynu.
- Gorącą kaszę przełóż do wysokiego naczynia. Dodaj tofu, cukier, olej, skrobię, sok i skórkę z cytryny, wanilię oraz sól.
- Zblenduj masę bardzo dokładnie. Powinna być gładka jak gęsty krem, bez widocznych ziaren kaszy.
- Jeśli używasz rodzynek, zalej je na 10 minut gorącą wodą albo herbatą, osusz i wmieszaj do masy.
- Dno tortownicy o średnicy 21 cm wyłóż papierem do pieczenia. Bok posmaruj cienko olejem.
- Przelej masę do formy i piecz w temperaturze 175°C góra-dół przez około 50-55 minut. Środek powinien delikatnie drżeć, ale nie falować jak płyn.
- Wyłącz piekarnik, uchyl drzwiczki i zostaw ciasto na około 30 minut. Potem wystudź je na blacie i schłodź w lodówce.
Kasza musi być naprawdę miękka przed blendowaniem. Jeśli pozostanie lekko twarda, późniejsze pieczenie jej nie uratuje, a w przekroju pojawią się drobne, mączyste punkty.
Przeczytaj również: Sernik z mascarpone i budyniem - kremowy i stabilny
Co zmienić przy większej formie
Podane składniki wypełniają formę 21 cm na odpowiednią wysokość. Przy większej tortownicy nie wystarczy wydłużyć pieczenia, bo ciasto zrobi się niższe i szybciej straci wilgoć. Forma 26 cm ma około 1,53 raza większe dno niż forma 21 cm, więc wszystkie składniki trzeba zwiększyć mniej więcej o 53%.
| Średnica formy | Ilość masy względem przepisu | Wniosek |
|---|---|---|
| 18 cm | około 73% | Ciasto będzie wyższe, pieczenie może potrwać kilka minut dłużej. |
| 21 cm | 100% | To forma bazowa dla podanych proporcji. |
| 24 cm | około 131% | Bez zwiększenia składników wypiek wyjdzie wyraźnie niższy. |
| 26 cm | około 153% | Zwiększ składniki o około 53%, zamiast piec tę samą masę dłużej. |
Tofu wybiera się po ilości wody, nie po napisie na opakowaniu
Dwa opakowania opisane jako „tofu naturalne” mogą dać zupełnie inną masę. Według informacji zawartych w dokumentacji USDA FoodData Central twardość tofu wiąże się z ilością wody odciśniętej z koagulatu, ale określenia takie jak soft, firm czy extra firm nie mają jednego wspólnego standardu między producentami.
Do tego przepisu najlepiej pasuje tofu zwarte, ale nie suche. Jeśli po wyjęciu z opakowania mocno puszcza wodę, połóż je na talerzu, przykryj drugim talerzem i zostaw na 15-20 minut. Przy tofu jedwabistym albo bardzo miękkim odlej część mleka roślinnego i dodawaj je stopniowo podczas blendowania.
- Masa spływa z łopatki jak ciasto naleśnikowe - dodaj 5-10 g skrobi i odczekaj kilka minut przed ponownym blendowaniem.
- Masa jest bardzo gęsta i blender ma problem - dolej po 1 łyżce mleka roślinnego, zamiast wlewać od razu całą dodatkową porcję.
- Tofu ma wyraźny posmak soi - użyj skórki cytrusowej, wanilii i pełnej ilości soku z cytryny. Sam cukier przykrywa smak tylko częściowo.
Reguła jest prosta: jeśli tofu jest miękkie i wodniste, ogranicz płyn; jeśli jest zwarte i dobrze odciśnięte, wykorzystaj pełną ilość mleka z przepisu. Ten drobny wybór decyduje o tym, czy po schłodzeniu masa będzie przypominała krem, czy budyń.
Sernik może opaść i nadal być dobrze upieczony
Popularne zapewnienie, że wiedeński wypiek „nie opada”, jest zbyt kategoryczne. Każda pieczona masa tego typu może lekko osiąść podczas chłodzenia, a gwałtowna zmiana temperatury zwiększa ryzyko pęknięcia. King Arthur Baking wskazuje, że środek może pozostać lekko drżący pod koniec pieczenia i dopiero później stężeć.
W roślinnej wersji nie ma jaj, które tworzą klasyczną strukturę kremu, ale podobna zasada dotyczy wilgoci, skrobi i stopniowego chłodzenia. Nie próbuj dopiekać ciasta do momentu, w którym środek będzie zupełnie nieruchomy, bo brzegi mogą stać się suche, zanim centrum osiągnie właściwą konsystencję.
| Sytuacja | Prawdopodobna przyczyna | Co zrobić |
|---|---|---|
| Góra pęka, a brzegi są suche | Za wysoka temperatura albo zbyt długie pieczenie | Następnym razem piecz w 170-175°C i wyłącz piekarnik, gdy środek nadal lekko drży. |
| Ciasto zapada się na środku | Masa była zbyt napowietrzona albo gwałtownie wystygła | Blenduj do gładkości, lecz nie ubijaj, a po pieczeniu studź przy uchylonych drzwiczkach. |
| Po wystudzeniu środek jest płynny | Za dużo mleka lub niedostatecznie odciśnięte tofu | Przy kolejnej porcji zmniejsz płyn o 50-70 ml i dokładniej odsącz tofu. |
| Przekrój jest ciężki i grudkowaty | Kasza nie została wystarczająco rozgotowana albo masa była za krótko blendowana | Gotuj kaszę do momentu, w którym łatwo rozciera się łyżką, a potem blenduj jeszcze 1-2 minuty. |
Pęknięcie nie przekreśla deseru. Polewa czekoladowa, cienka warstwa konfitury malinowej albo świeże owoce przykryją nierówną powierzchnię, a smak pozostanie taki sam.
Dodatki zmieniają charakter, ale nie odbierają mu wiedeńskiego stylu
Najbardziej klasyczne są rodzynki i skórka pomarańczowa, jednak w roślinnej wersji dobrze sprawdzają się też wiśnie, suszone morele i gorzka czekolada. Rodzynki warto wcześniej namoczyć w herbacie lub soku pomarańczowym, bo suche bakalie mogą wyciągać wilgoć z masy.
Jeśli zależy Ci na gładkim, eleganckim cieście, pomiń bakalie w środku i dodaj je dopiero na wierzch. Przy deserowym stole można podać obok puszyste muffinki wegańskie, ponieważ łatwiej porcjować je gościom, którzy nie sięgają po duże kawałki ciasta.
Polewa nie jest obowiązkowa, ale dobrze równoważy cytrynową kwasowość masy. Czekoladę rozpuść z mlekiem roślinnym, odczekaj kilka minut, aż lekko zgęstnieje, i dopiero wtedy rozsmaruj ją na całkowicie zimnym cieście.
Noc w lodówce daje lepszy efekt niż dłuższe pieczenie
Najwygodniej upiec ciasto dzień przed podaniem. Po powolnym wystudzeniu przełóż je do lodówki, a polewę i dekoracje dodaj dopiero wtedy, gdy masa będzie całkowicie chłodna.
Jeśli potrzebujesz deseru o bardziej zwartej, zimnej konsystencji i bez pieczenia, możesz sięgnąć po sernik na zimno. Wiedeńska wersja wygrywa jednak wtedy, gdy zależy Ci na zapachu pieczonej cytrusowej masy, delikatnie przypieczonych brzegach i środku, który po kilku godzinach chłodzenia daje się kroić bez rozpływania.
Przed podaniem wyjmij ciasto z lodówki na około 15 minut. Dzięki temu aromat wanilii, cytryny i czekolady stanie się wyraźniejszy, a porcja nie będzie zimna i twarda jak prosto z półki.